ખેતીવાડી

પાક અને પાક ઉછેર પદ્ધતિઓ

જુવાર

<div id="MiddleColumn_internal" style="text-align: justify; ">ભારતમાં જુવારનું વાવેતર ૬૨.૧૦ લાખ હેકટરમાં થાય છે જેમાંથી ૫૨.૮૦ લાખ ટન ઉત્પાદન મળે છે. ગુજરાતમાં સને ૨૦૧૨-૧૩ માં ૦.૮૦ લાખ હેકટરમાં વાવેતર થયેલ જેમાં થી ૧.૦૭ લાખ ટન ઉત્પાદન મળેલ. ભારત દેશમાં જુવારની ઉત્પાદકતા ૮૫૦ કિ.ગ્રા./હે છે. ગુજરાત રાજયની જુવારની ઉત્પાદકતા ૧૩૪૭ કિ.ગ્રા./હે છે. ગુજરાત રાજયમાં તાપી, નર્મદા અને ભરૂચ જીલ્લા જુવારના વાવેતરમાં મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે.
ગુજરાતમાં જુવારની ખેતીમાં વર્ષ ૨૦૧૪-૧૫ માં થયેલ ખર્ચ અને આવક – જાવક પત્રક ૧,૨ અને ૩ માં આપવામાં આવેલ છે.
<h3>પત્રક-૧ : જુવારનું ખેતી ખર્ચ (હેકટર દિઠ)</h3>
<table class="listing" style="text-align: justify; ">
<tbody>
<tr>
<td>
ક્રમ 
</td>
<td>
વિગત 
</td>
<td>
યુનિટ 
</td>
<td>
જથ્થો 
</td>
<td>
ખર્ચ $
</td>
<td>
કુલ ખર્ચના 
(%) 
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧
</td>
<td>
મજુર
( ભાડાના )
</td>
<td>
માનવ દિન
</td>
<td>
૪૯.૭૫
</td>
<td>
૭૫૭૫
</td>
<td>
૨૬.૮૩
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૨
</td>
<td>
બળદ
</td>
<td>
જોડી / દિંન
</td>
<td>
૧૩.૫૦
</td>
<td>
૪૫૭૯
</td>
<td>
૧૬.૨૨
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૩
</td>
<td>
બિયારણ
</td>
<td>
કિલો
</td>
<td>
૧૪.૨૫
</td>
<td>
૬૬૮
</td>
<td>
૨.૩૭
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૪
</td>
<td>
છાણિયુ ખાતર
</td>
<td>
ટન
</td>
<td>
૧૩૮
</td>
<td>
૬૯
</td>
<td>
૦.૨૪
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૫
</td>
<td>
રાસાયણીક ખાતર
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૧૫૪૩
</td>
<td>
૫.૪૬
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૬
</td>
<td>
પિયત
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૦
</td>
<td>
૦.૦૦
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૭
</td>
<td>
જંતુનાશક / રોગનાશક દવા
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૦
</td>
<td>
૦
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૮
</td>
<td>
પરચુરણ ખર્ચ
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૧૨૦૮
</td>
<td>
૪.૨૮
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૯
</td>
<td>
ઘસારો
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૧૩૫
</td>
<td>
૦.૪૮
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૦
</td>
<td>
ચાલુ મુડીનું વ્યાજ
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૬૩૧
</td>
<td>
૨.૨૩
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૧
</td>
<td>
ખર્ચ – એ
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૧૬૪૦૮
</td>
<td>
૫૮.૧૧
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૨
</td>
<td>
પોતાની જમીનનું ભાડુ
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૫૭૫૯
</td>
<td>
૨૦.૩૯
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૩
</td>
<td>
સ્થાયી મુડીનું વ્યાજ
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૬૭
</td>
<td>
૦.૨૪
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૪
</td>
<td>
ખર્ચ – બી
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૨૨૨૩૪
</td>
<td>
૭૮.૭૪
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૫
</td>
<td>
મજુર
(ઘરના)
</td>
<td>
માનવ દીન
</td>
<td>
૨૨.૨૫
</td>
<td>
૩૪૩૫
</td>
<td>
૧૨.૧૭
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૬
</td>
<td>
ખર્ચ – સી
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૨૫૬૬૯
</td>
<td>
૯૦.૯૧
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૭
</td>
<td>
વ્યવ્સ્થાપન ખર્ચ
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૨૫૬૭
</td>
<td>
૯.૦૯
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૧૮
</td>
<td>
ખર્ચ – સી
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
૨૮૨૩૬
</td>
<td>
૧૦૦.૦૦
</td>
</tr>
<tr>
<td colspan="2">
કુલ મજુર (૧ + ૧૫)
</td>
<td>
માનવ દિન
</td>
<td>
૭૨
</td>
<td>
૧૧૦૧૦
</td>
<td>
૩૯.૦૦
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
પત્રક-૧ માં જણાવ્યા પ્રમાણે જુવાર ખેતીમાં ખર્ચ-એ, ખર્ચ-બી, ખર્ચ-સી૧, અને ખર્ચ-સી૨ અનુક્રમે $૧૬૪૦૮, ૨૨૨૩૪, ૨૫૬૬૯ અને ૨૮૨૩૬ પ્રતિ હેકટર થયેલ. જેમાં સૌથી વધુ ખર્ચ મજુર ($ ૧૧૦૧૦) પોતાની જમીનનું ભાડુ ($ ૫૭૫૯) અને છાણીયુ ખાતર ($ ૪૫૭૯) નો સમાવેશ થાય છે.
<h3>પત્રક – ૨ : જુવારની ખેતીમાં ઉત્પાદન અને આવક (હેકટર દીઠ)</h3>
<table class="listing" style="text-align: justify; ">
<tbody>
<tr>
<td rowspan="3">
૧
</td>
<td rowspan="3">
મુખ્ય ઉત્પાદન
</td>
<td>
જથ્થો (કિવન્ટલ/હે)
</td>
<td>
૧૦.૪૧
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ભાવ (કિવન્ટલ/હે)
</td>
<td>
૩૫૫૩.૨૨
</td>
</tr>
<tr>
<td>
આવક
</td>
<td>
૩૬૯૮૯.૦૨
</td>
</tr>
<tr>
<td rowspan="3">
૨
</td>
<td rowspan="3">
ગૌણ ઉત્પાદન
</td>
<td>
જથ્થો (કિવન્ટલ/હે)
</td>
<td>
૧૪.૫૬
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ભાવ (કિવન્ટલ/હે)
</td>
<td>
૪૦૫.૭૬
</td>
</tr>
<tr>
<td>
આવક
</td>
<td>
૫૯૦૮
</td>
</tr>
<tr>
<td>
૩
</td>
<td>
કુલ આવક
</td>
<td>
($)
</td>
<td>
૪૨૮૯૭
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
પત્રક-૨ મુજબ જુવારનું મુખ્ય ઉત્પાદન (દાણા) ૧૦.૪૧ કિવન્ટલ/હે અને ગૌણ ઉત્પાદન ૧૪.૫૬ કિવન્ટલ/હે મળેલ હતું. ખેડુતોને જુવારનો સરેરાશ ભાવ ૩૫૫૩ $/કિવન્ટલ અને ગૌણ ઉત્પાદનનો ભાવ ૪૦૬ $/કવીન્ટલ મળેલ. આમ જુવારની ખેતીમાં મુખ્ય આવક ૩૬૯૮૯ $/હેકટર અને ગૌણ ઉત્પાદનની આવક ૫૯૦૮ $/હેકટર મળીને કુલ આવક ૪૨૮૯૭ $/હેકટર થયેલ.
<h3>પત્રક – ૩ :  જુવારની ખેતીમાં ઉત્પાદન ખર્ચ ($/કિવન્ટલ) તથા આવક : જાવક ગુણોતર </h3>
 
<table class="listing" style="text-align: justify; ">
<tbody>
<tr>
<td>
વિગત 
</td>
<td>
નફો (રૂપિયા) 
</td>
<td>
ઉત્પાદન ખર્ચ (રૂપિયા/કિવન્ટલ) 
</td>
<td>
આવક – ખર્ચનો ગુણોતર 
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ખર્ચ – એ
</td>
<td>
૨૬૪૮૯
</td>
<td>
૧૩૫૯
</td>
<td>
૧:૨.૬૧
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ખર્ચ – બી
</td>
<td>
૨૦૬૬૩
</td>
<td>
૧૮૪૨
</td>
<td>
૧:૧.૯૩
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ખર્ચ – સી૧
</td>
<td>
૧૭૨૨૮
</td>
<td>
૨૧૨૬
</td>
<td>
૧:૧.૬૭
</td>
</tr>
<tr>
<td>
ખર્ચ – સી૨
</td>
<td>
૧૪૬૬૧
</td>
<td>
૨૩૩૯
</td>
<td>
૧:૧.૫૨
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
પત્રક – 3 મુજબ કુલ આવક્માંથી ખર્ચ – એ બાદ કરતા નફો $ ૨૬૪૮૯ અને તમામ ખર્ચ એટલે કે ખર્ચ – સી૨ બાદ કરતા ચોખ્ખો નફો $ ૧૪૬૬૧ પ્રતિ હેકટર થયેલ. જુવારની ખેતીમાં કિવન્ટલ દિઠ ઉત્પાદન ખર્ચ $ ૨૩૩૯ થયેલ તેની સામે સરેરાશ ભાવ ૩૫૫૩ $/કિવન્ટલ મળેલ. આમ ખર્ચ કરતા ભાવ વધુ મળેલ. આવક અને ખર્ચનો ગુણોત્તર કુલ ખર્ચ (ખર્ચ – સી૨) સામે ૧:૧.૫૨ મળેલ એટલે કે ૧ $ ના ખર્ચ સામે ૫૨ પૈસા ચોખ્ખો નફો મળેલ.
સ્ત્રોત: ડો. એ. એસ. શેખ, પ્રો. રચના કુમારી બંસલ, ડો. વી. કે ગોંડલીયા, ડો. કે. એસ. જાદવ, ડૉ. એન. વી. સોની( કૃષિ અર્થશાસ્ત્ર વિભાગ , બં. અ. કૃષિ મહાવિધાલય, આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી, આણંદ – ૩૮૮૧૧૦ ફોન : (૦૨૬૯૨) ૨૬૪૯૫૦

પ્રકાશક : વિસ્તરણ શિક્ષણ નિયામક , આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી, આણંદ – ૩૮૮૧૧૦ 
 
ગુજરાતના મુખ્ય ખેતી પાકોનું અર્થકરણ, ઓક્ટોબર – ૨૦૧૬ 
કોલેજ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી, આણંદ – ૩૮૮૧૧૦<img src="https://static.vikaspedia.in/media_vikaspedia/gu/images/agriculture/AAU_logo.png" alt="" class="image-inline" title="" /> 
</div>

/agriculture/aaaabea95-a85aa8ac7-aaaabea95-a89a9bac7ab0-aaaaa6acdaa7aa4abfa93-1/a9cac1ab5abeab0