હોમ પેજ / ઇ-ગવર્નન્સ(શાસન) / ડીજીટલ ઈન્ડિયા / ઇ–ગવર્નમેન્ટ/ગવર્નન્સ : માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી અભિગમ
વહેંચો
Views
  • સ્થિતિ ફેરફાર કરવા માટે ખોલો

ઇ–ગવર્નમેન્ટ/ગવર્નન્સ : માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી અભિગમ

ઇ–ગવર્નમેન્ટ/ગવર્નન્સ : માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી અભિગમ

ભૂમિકા

ટેકનોજીકલ વિકાસના ઈતિહાસમાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી ૮યહત૯ એક આધુનિક તબકકો છે. કારણ કે વિકાસ લોકો દ્વારા લોકો માટે અને લોકોનો ત્યારે જ શકય બને કે જયારે લોકો જરૂરી માહિતીથી સમયસર માહિતગાર બને અને સમસ્યાઓના સમાધાનમાં તેનો સક્ષમ સાધન તરીકે ઉપયોગ કરે. માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી ખરા અર્થમાં એક ‘સેતુ છે જે લોકો અને વિકાસ પ્રક્રિયા માટે પ્રયત્નો કરે છે. જનસંચારની આ જરૂરિયાત વધુ પારદર્શક, વિશ્વસનીય, ઝડપી, પ્રામાણિક અને ઉપયોગી બનાવવામાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજીની આગવી ભૂમિકા ભજવે છે અને હવે તે સમ્પોષિત વિકાસ પ્રક્રિયાનંુ બિન્દુ બની ચુકી છે. હવે ગ્રામીણ સમાજ પણ પરંપરાગત અને આધુનિક બંને પ્રકારની માહિતી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી જીવનના જુદા જુદા ક્ષેત્રમાં પોતાને સક્ષમ અને સશકત બનાવવા પ્રયત્નશીલ છે. વિકાસ સાથે સં કળાયેલ રાષ્ટ્ર, રાજય અને જિલ્લા કક્ષાથી માંડીને અંતિમ સ્થાનિક સ્તર સુધી માહિતી સંચારનું જોડાણ સ્થાપિત કરવામાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજીની મહત્વની ભૂમિકા છે.

ઈ–ગવર્નમેન્ટ

ગવર્નમેન્ટની વ્યાખ્યા આ પ્રમાણે આપી શકાય

અહી નાગરિક પોતાની જરૂરિયાત માટે સરકારનો સંપર્ક  G2C/ C2G પ્લેટફોર્મ દ્ધારા કરી શકે છે. ધંધાકીય એકમ અને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ સરકાર સાથેના વ્યવહારો માટે G2B/B2G પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે છે. સરકારના આંતરિક વિભાગો વચ્ચે સંકલન અને વ્યવહારની પ્રક્રિયા કેન્દ્ર રાજય જિલ્લા તાલુકા અને ગ્રામ્ય સ્તરે G2G પ્લેટફોર્મ દ્ધારા થાય છે.

ઈ–ગવર્નમેન્ટના અમલીકરણ માટે મહત્વના ૬ સૂચકો છે.

ઈ–ગવર્નમેન્ટની આખી પ્રક્રિયાની સફળતા મુખ્યત્વે ત્રણ બાબતો જેવીકે પ્રક્રિયા (Process), લોકો (Pepole) અને ટેકનોલોજી (Technology)  ઉપર રહેલ છે. જેને ઈ–ગવર્નમેન્ટના ઉપયુકત માપદંડ PPT તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દરેક માપદંડને વધુ પાંચ સ્કેલમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવેલ છે જેના આધારે તે વધુ કાર્યક્ષમ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે

પ્રક્રિયા (Process)

સરળતા

ક્ષમતા

રહીશો મુજબ

જાળવી રાખવું

કિંમતથી અસરકારક

લોકો (Pepole)

દ્દષ્ટિ

નેતૃત્વ

વચનબધ્ધતા

કુશળતા

બદલાવ

ટેક્નોલોજી (Technology)

આર્કિટેકચર

પ્રમાણિત ધોરણો

ભરોસાપાત્ર

માપનયુકત

સલામત

ઈગવર્નન્સ

ઈગવર્નમેન્ટ અને તેનું  લોક આધારિત સ્વરૂપ એટલે ઈ-ગવર્નન્સ.

PPP ના અમલ માટે

  • માહિતીના માળખાગત પ્રોજેકટ જેમાં ઈ–ગવર્નમેન્ટ આર્કિટેકચર, ડેટા સેન્ટર, કમ્યુનિકેશન બેકબોન, કોલ સેન્ટર, ઈ–ગવર્નમેન્ટ અને ઈ–પેમેન્ટ ગેટ વે છે.
  • G2C પ્રોજેકટ જેમાં સિટિઝન સર્વિસ પોર્ટલ, સંકલિત સર્વિસ સેન્ટર, એજન્સી, કેયોસ્ક નેટવર્કનો સમાવેશ થાય છે.
  • G2B પ્રોજેકટ જેમાં G2B પોર્ટલ અને e-Procurement નો સમાવેશ થાય છે.

 

PPP નો અમલ થયેલ હોય તેવુ સફળ મૉડલ આંધ્રપ્રદેશનું રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ ઓથોરેટી છે. ... ના અમલ માટે મહત્તમ ચાર બાબતો

  • વહેચાયેલ હેતુઓની ઉણપ
  • ભય અને અંકુશ
  • કલસ્ટર આધારિત
  • મોનોપલી છે જે  પ્રોજેકટની સફળતા માટે મહત્વના છે.

ડિઝીટલ ડિવાઈડ

એક સર્વાનુમત છે કે વિકાસ માટે લોકોને વધારે ચોકકસ અને વ્યવસ્થિત માહિતીથી જોડીને, વધારે કુશળતાથી તેમને સુસજજ કરીને આંતરાષ્ટ્રીય બજાર સાથે તેમને જોડી સહભાગી બની શકે છે. છતાં પણર્ ડિઝીટલ ડીવાઈઝ માહિતી હોવા અને ના હોવા વચ્ચેની ખાઈ વધારી રહી  છે તેવી એક ચિંતા છે.

ડિઝીટલ ડિવાઈડ એટલે કે સામાન્ય ઉપયોગ અને ઈગવર્નમેન્ટમાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી ને વિકસાવવામાં વધતું ધ્યાન. સૌથી સામાન્ય અને સમજી શકાય તેવી ડિઝીટલ ડિવાઈડની વ્યાખ્યા એટલે ગરીબ અને તવંગર વચ્ચેનું અંતર, સમાજમાં માહિતી હોય કે ન હોય કે સતત રીતે વહેંચાયેલી હોય અને માહિતી સંચાર ટેકનોલોજીનો ઉચો વિકાસ દર હાંસલ કરવાનો છે.

પ્રોફેસર કેનેથ કેનીસ્ટોએ પોતાના "Bridging the Digital Divide" માં નીચેની બાબતો ઉપર ધ્યાન દોર્યુ છે.

  • ઈર્ન્ફોમેશન ટેકનોલોજીનો પરિચય ત્યારે જ કરાવવો કે જયારે તે માણસની સામાન્ય જરૂરિયાત અને પ્રાથમિક હકને અસરકારક રીતે પૂરા કરી શકાય.
  • માહિતી સંચાર ટેકનોલોજીના વિકાસના સર્જનાત્મક ઉપયોગમાં કમ્પ્યુટર ઈ–મેલ કે ઈન્ટરનેટ એકસસની જરૂર હોતી નથી પણ સામાન્ય જરૂરિયાતને પહોચી વળવા માટે કમ્પ્યુટર બેઈઝ ટેકનોલોજી દ્ધારા એમ્બેડેડ ચીપ્સનો સમાવેશ કરવો, સેટેલાઈટ બેઈઝડ્‌ માહિતીનો ઉપયોગ કરવો વગેરે બાબતો હોવી જરૂરી છે.
  • માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી પ્રોજેકટ લોકોની સામાન્ય જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવવો જોઈએ.
  • સ્થાનિક ભાષા અને લોકલ મુદ્દાઓ  જરૂરી છે.
  • પ્રોજેકટ ઈકોનોકલી અને જાતે જ ધ્યાન રાખી શકાય તેવો હોવો જોઈએ.
  • માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી પ્રોગ્રામ ખરેખર પૂરો થશે અને તેનાથી થતા ફાયદા ખરેખર ફાયદો કરવાશે તેની ખાત્રી થવી જોઈએ.
  • માહિતી સંચાર ટેકનોલોજીના અમલની સાથે ઉદ્‌ભવતી ગેપને દુર કરવા માટે ડિઝીટલ ડિવાઈડ મૉડલને ચાર ભાગમાં વહેચવામાં આવેલ છે. પ્રથમ ભાગમાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજીનું માળખું સક્ષમ સ્તરીકૃત સલામત આંતર–કાર્યાન્વિત ખુલ્લું અને આર્કિટેક જેવી અનેક ખુબીઓ ધરાવતું હોવું જોઈએ. બીજા ભાગમાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજીનો અમલ યોગ્ય રીતે વહેચાયેલ  નજીક લાંબા સમય સુધી ટકી શકે તેવો સસ્તો અને આધાર આપી શકે તેવો હોવો જોઈએ. ત્રીજા ભાગમાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી માટેની જરૂરી બાબતોમાં મહત્વ સુધારેલ રહીશો આધારિત તાર્કિક આકર્ષક અને વધારે જાણીતું હોય તેવી બાબતો ઈચ્છનીય છે. ચોથા ભાગમાં કે જેમાં નાણાંકીય ફાયદો ન્યાય અને  જીવનની ગુણવત્તા વધારવી તે છે.

ઉપસંહાર

નેશનલ ઈ–ગવર્નન્સ પ્લાન (NEGP)નું માળખુ  કાર્યક્રમ તેમજ પ્રોજેકટના સ્તર ઉપર પ્રકાશ ફેકે છે. આ પ્રોજેકટમાં કેન્દ્ર તેમજ રાજયોના સંકલિત પ્રોજેકટોનો સમાવેશ અને તેનો ધ્યેય ખર્ચ ઘટાડવાનો છે જેથી સ્થાનિક લોકો એમાં સહભાગી બની શકે. ભારતમાં ઈ–ગવર્નન્સને લાગે વળગે છે ત્યાં સુધી વિવિધ સરકારો જૂથ તબકકે પહોંચી છે એ વિભિન્ન પહેલ ગૃપથી કરાવે છે. અસરકારક ઈ–ગવર્નન્સ અને નીતિઓ ઘડવા માટે રાજકીય ઈચ્છા શકિત આવશ્યક છે. પ્રોજેકટ ઘડવા માટેના વિચારો તેમજ અમલનો આધાર જ્ઞાન ઉપર છે જો કે જુદી જુદી સરકારો આ સંબંધોમાં સમાન સ્તરે નથી. ઈ–ગવર્નન્સમાં માહિતી સંચાર ટેકનોલોજી જ્ઞાનને મજબૂત કરવા માટે સંસ્થાકીય કાર્ય વ્યવસ્થા ખૂબજ આવશ્યક છે. (NEGP) પ્લાનનો આર્થિક ઉદારીકરણ તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે જેનું ધ્યેય સરકાર તેમજ સરકારની બહાર સ્થાપિત થવાનું છે. વિવિધ સરકારોના સંદર્ભમાં (NEGP) પ્લાનનું લક્ષ્ય સરકારી સેવાઓ પૂરી પાડવાનું અને સરકારમાં પારદર્શકતા વધારવાનું છે. (NEGP) પ્લાન યોગ્ય રીતે એની કામગીરી બજાવી શકે એ માટે નાગરિકોની ભાગીદારી ઉપર ખાસ ભાર મુકવામાં આવે છે. ઓન લાઈન સેવાના કારણે કાઉન્સીલસીંગ સેવાઓ અને પ્રોજેકટોમાં વધારો થવાની ધારણા છે એમાં ઉલ્લેખવામાં આવ્યુ છે કે ખર્ચ ઘટાડવા અને અસરકારકતા વધારવા વાયરલેસ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ તેમજ સલામતી પાસાના વધતા જતા ઉપયોગ પર ભાર મૂકવામાં આવે તે જરૂરી છે.

સ્ત્રોત: સતીશ પટેલ

3.0
તમારા સૂચનો આપો

(જો ઉપરની માહિતી માટે તમારી કોઇ ટિપ્પણી/ સૂચનો હોય, તો અહીં જણાવવા વિનંતી)

Enter the word
નેવીગેશન
Back to top